Početna strana

Naše UslugeFaktori RizikaPrevencijaKontakt

 

ZNAČAJNIJI FAKTORI RIZIKA ZA KARDIOVASKULARNE BOLESTI

 

Preobilna ishrana

Nakon promene načina života savremenog čoveka (pretežno sedeći način života, rad na računaru, vožnja kolima itd.), uz zadržavanje visoko-energetskog unosa hrane (bogate masnoćama kao izvorom energije) došlo je do poremećaja sa nakupljanjem masnih kompleksa u zidu arterija i do aterosklerotskih degenerativnih promena. Na ovim promenama na unutrašnjem zidu arterija dolazi do formiranja trombotičnih naslaga (ugrušaka) koji postepeno sužavaju krvne sudove ili dovode do njihovog potpunog začepljenja i sledstvenog infarkta srca i moždanog udara.

 

Nedovoljna fizička aktivnost

Smanjenje fizičkog rada u svakodnevnim aktivnostima uz nedostatak izgrađene navike kod većine ljudi za bavljenje rekreacijama, fizičkim vežbama i sportom, uslovljava smanjenje potrošnje energije, odnosno hrane koja se u višku unosi. Smanjena fizička aktivnost ubrzava aterosklerotske promene i rano dovodi do infarkta srca i šlogova.

 

Povećan stres

Izloženost čoveka povećanom stresu u najširem smislu i neizgrađenost mehanizama kod pojedinaca da abreaguju psihičke stresove i udare, dovodi do raznih neurohumoralnih reakcija u organizmu, a pre svega do pojačanog lučenja adrenalina, koji oštećuje finu strukturu unutrašnjeg zida arterija i ubrzava aterosklerotske promene.

 

Pušenje

Dugogodišnje i posebno neumereno pušenje, sa štetnim uticajem nikotina i raznih hemijskih aditiva u duvanu, dovodi do oštećenja zidova arterija, pored drugih štetnih efekata, te se takođe ubrzavaju degenerativne promene na krvnim sudovima.

 

Povišen krvni pritisak

30-50% odraslih osoba ima povišen arterijski krvni pritisak. Uprošćeno rečeno, radi se o pritisku krvi na arterijski zid, i to kao rezultat uticaja količine krvi koje srce istiskuje u aortu i sa druge strane zategnutosti arterija na periferiji, odnosno otporu u ovim sudovima za proticanje krvi. Normalno kod odraslih osoba krvni pritisak je 120-140 mmHg (sistolni pritisak, odmah po izbacivanju krvi iz srca) i 70-90 mmHg (dijastolni pritisak, pred ponovno utiskivanje krvi u aortu). Vrednosti krvnog pritiska od preko 140 mmHg za sistolni i preko 90 mmHg za dijastolni, smatra se povišenim krvnim pritiskom, koji zahteva preduzimanje odgovarajućih mera. Povišen k.p. može biti organski (zbog obolenja nekog organa ) u manje od 5% slučajeva, i u većini slučajeva tzv. esencijalni ili neurovegetativni. Na početku tretmana svake hipertenzije, započinje se sa promenama u načinu života ( manje obilna i manje slana ishrana, regulisanje telesne težine, više fizičke aktivnosti, manje stresova itd.). Ukoliko ove mere ne daju očekivane rezultate, započinje se sa medikamentnim tretmanom. Važno je blagovremeno započeti lečenje hipertenzije uz povremene (češće) kontrole k.p. Povišen krvni pritisak oštećuje arterijske krvne sudove i dovodi do rane ateroskleroze, sužavanja i zapušavanja krvnih sudova koji ishranjuju srčani mišić, mozak i unutrašnje organe, što uzrokuje nekrozu (izumiranje) delova vitalnih organa ( infarkt srca, moždani udar itd.).

 

Povišen nivo masnoće u krvi

Povišen nivo ukupnog holesterola i posebno LDL i VLDL holesterola (holesterola niske i vrlo niske gustine) kao i triglicerida, uz sniženje HDL holesterola (holesterol visoke gustine-tzv. zaštitni ili korisni holesterol) dovode do njihovog ubrzanog taloženja u vidu belančevinsko-masnih-kalciumskih kompleksa u zidove arterijskih krvnih sudova, uslovljavajući ranu aterosklerozu. Merama koje ispravljaju pogreške u načinu ishrane i sa odgovarajućim medikamentima kod pojedinih pacijenata, mogu se sniziti nivoi masnoća u krvi i uspostaviti pravilan odnos među pojedinim oblicima masnih materija, tako da se značajno uspori razvoj ateroskleroze.

 

Šećerna bolest

Povišen nivo šećera (glukoze) u krvi direktno i indirektno preko raznih metabolijskih promena i mehanizama, koji uključuju i masne materije, razne enzimske sisteme, hormone i druge humoralne činioce, ubrzava stvaranje aterosklerotskih promena na krvnim sudovima . Ove promene doprinose oštećenjima većine unutrašnjih organa i organskih sistema, pre svega kardiovaskularnog i moždano-nervnog sistema, bubrega, jetre i drugih organa. Neregulisani dijabetes je jedan od značajnijih pojedinačnih faktora rizika za nastanak kardiovaskularnih obolenja, a u interakciji sa nekim drugim faktorima rizika, višestruko se uvećava njegov štetni uticaj.

 

Gojaznost (abdominalna)

Prekomerna telesna težina, posebno abdominalna (trbušna) ubraja se u faktore koji doprinose promenama i oboljenjima, pre svega kardiovaskularnog sistema, ali i drugih organa. Gojaznost je često uzrok javljanja, odnosno nastanka i drugih poznatih faktora rizika za kardiovaskularne bolesti, kao što su povišeni krvni pritisak, šećerna bolest, povišene masnoće u krvi, smanjena fizička aktivnost. Gojaznost nastaje zbog neuravnoteženog odnosa između veličine energetskog unosa (količine hrane) i energetske potrošnje fizičkim radom i aktivnostima.

 

Genetska predispozicija (sklonost)

Poznata je naučna istina, da u pojedinim porodicama postoji sklonost za češća oboljenja pojedinih organskih sistema, a to se pre svega odnosi na oboljenja kardiovaskularnog sistema. Često u pojedinim porodicama mnogi članovi već u mlađim godinama, četrdesetim, pedesetim i šezdesetim, dobijaju akutne infarkte srca, moždane udare ili naprasno umiru od ovih oboljenja. Ovo se naročito događa kod pojedinaca, koji uz ovu sklonost imaju i više drugih faktora rizika ( povišene masnoće u krvi zbog nepravilne ishrane, gojaznost, povišen krvni pritisak, pušenje, stres itd.). Jasno je, da članovi takvih porodica, u nemogućnosti da utiču na samu urođenu sklonost, moraju da odstrane sve dodatne faktore rizika za kardivaskularne bolesti i da uredno žive, kako bi sebi omogućili kvalitetniji i duži životni vek.

 

Starenje

Sa starenjem prirodno idu procesi degeneracije tkiva, posebno aterosklerotske promene na arterijskim sudovima. Ali i ovi procesi su usporeniji, ako je manji uticaj svih navedenih faktora rizika za kardiovaskularne bolesti. Znači, uz uredan život sa prirodnom i primerenom ishranom, odgovarajućim fizičkim aktivnostima, održavanjem normalne telesne težine, bez povišenog krvnog pritiska i bez povišenja masnoća i šećera u krvi, bez pušenja i sa naučenim obrascima za reagovanje na povećane stresove, značajno se može usporiti proces starenja i omogući kvalitetniji život i duboka starost.

 

U međusobnoj interakciji pojedinih faktora rizika multipliciraju se i štetni efekti koji daju veća oštećenja unutrašnjeg zida krvnih sudova i rane aterosklerotske promene.

 

<< Početna strana

SPECIJALISTIČKA INTERNISTIČKA ORDINACIJA

Prof.dr. Josip Čikoš - kardiolog

21 000 Novi Sad, Ilije Ognjanovića 7

tel. 021 423 833 (834), mob. 065 88 030 88, e-mail: ordinacijacikos@eunet.rs